Στένωση καρωτίδων: Τι είναι και γιατί μας αφορά;

Οι καρωτίδες είναι οι βασικές αρτηρίες που μεταφέρουν αίμα πλούσιο σε οξυγόνο στον εγκέφαλο. Βρίσκονται στον τράχηλο και καθεμία από αυτές τροφοδοτεί το αντίστοιχο ημισφαίριο του εγκεφάλου. Η καλή λειτουργία τους είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος.

Η στένωση των καρωτίδων προκαλείται συνήθως από τη δημιουργία αθηρωματικής πλάκας, δηλαδή από τη συσσώρευση λιπιδίων, ασβεστίου και άλλων ουσιών στο τοίχωμα της αρτηρίας. Η πλάκα εμφανίζεται συχνότερα στο σημείο όπου η κοινή καρωτίδα χωρίζεται στην έσω καρωτίδα, η οποία αιματώνει τον εγκέφαλο, και στην έξω καρωτίδα, η οποία αιματώνει το πρόσωπο και τον τράχηλο.

Γιατί είναι επικίνδυνη η στένωση των καρωτίδων;

Όταν η αθηρωματική πλάκα μεγαλώσει ή γίνει ασταθής, μπορεί να προκαλέσει ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο με δύο βασικούς τρόπους:

• Αθηροεμβολή: Μικρά τμήματα της πλάκας αποκολλώνται και φράζουν μικρότερες αρτηρίες του εγκεφάλου.
• Οξεία απόφραξη της έσω καρωτίδας: Η αιμάτωση του εγκεφάλου μειώνεται απότομα.

Τα ισχαιμικά εγκεφαλικά επεισόδια αποτελούν μία από τις κύριες αιτίες θανάτου και την πρώτη αιτία μόνιμης αναπηρίας στην Ευρώπη.

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου;

Η καρωτιδική νόσος σχετίζεται με γνωστούς καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου, όπως:

• η αυξημένη ηλικία,
• το κάπνισμα,
• ο σακχαρώδης διαβήτης,
• η αρτηριακή υπέρταση,
• η αυξημένη χοληστερόλη.

Η συνύπαρξη περισσότερων παραγόντων κινδύνου αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης σοβαρής στένωσης.

Ποια συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει;

Η ήπια στένωση συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα και χαρακτηρίζεται ως ασυμπτωματική.

Η νόσος θεωρείται συμπτωματική όταν προκαλέσει παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο ή μόνιμο εγκεφαλικό επεισόδιο. Τα συμπτώματα εξαρτώνται από την περιοχή του εγκεφάλου που προσβάλλεται και μπορεί να περιλαμβάνουν:

• ξαφνική αδυναμία ή παράλυση στη μία πλευρά του σώματος,
• δυσκολία στην ομιλία ή στην κατανόηση του λόγου,
• αιφνίδια απώλεια όρασης από το ένα μάτι.

Η εμφάνιση τέτοιων συμπτωμάτων απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Πότε συνιστάται προληπτικός έλεγχος;

Ο προληπτικός έλεγχος με triplex καρωτίδων μπορεί να συστηθεί:

• σε άτομα στα οποία έχει εντοπιστεί τραχηλικό φύσημα,
• σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο ή αγγειοπάθεια των κάτω άκρων,
• σε άτομα με τουλάχιστον δύο καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου,
• σε όσους παρουσιάζουν νευρολογικά συμπτώματα συμβατά με εγκεφαλική ισχαιμία.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η βασική εξέταση για τη διάγνωση είναι το triplex καρωτίδων, το οποίο δείχνει τον βαθμό της στένωσης και τα χαρακτηριστικά της αθηρωματικής πλάκας.

Η αξονική ή η μαγνητική αγγειογραφία προσφέρουν λεπτομερέστερη απεικόνιση των αγγείων και είναι ιδιαίτερα χρήσιμες κατά τον προεγχειρητικό σχεδιασμό.

Πότε χρειάζεται θεραπεία;

Όλοι οι ασθενείς με καρωτιδική νόσο χρειάζονται έλεγχο των παραγόντων κινδύνου και, ανάλογα με την περίπτωση, κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, όπως αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα και στατίνη.

Η επεμβατική αντιμετώπιση, χειρουργική ή ενδαγγειακή, συνιστάται συνήθως όταν η στένωση υπερβαίνει το 70%, ιδιαίτερα σε ασθενείς που έχουν ήδη εμφανίσει συμπτώματα.

Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας γίνεται εξατομικευμένα, με βάση τον βαθμό της στένωσης, τα χαρακτηριστικά της πλάκας, την ηλικία, τα συμπτώματα και τη συνολική κατάσταση της υγείας του ασθενούς.

Πώς αντιμετωπίζεται η στένωση των καρωτίδων;

Οι βασικές επεμβατικές μέθοδοι είναι:

Χειρουργική ενδαρτηρεκτομή

Κατά την επέμβαση αφαιρείται η αθηρωματική πλάκα από το εσωτερικό της αρτηρίας και η καρωτίδα διευρύνεται με τη χρήση ειδικού εμβαλώματος. Πρόκειται για μία καθιερωμένη μέθοδο με πολύ καλά μακροχρόνια αποτελέσματα.

Ενδαγγειακή αποκατάσταση με stent

Η επέμβαση πραγματοποιείται μέσω αρτηρίας, συνήθως της μηριαίας, και περιλαμβάνει την τοποθέτηση stent στο σημείο της στένωσης. Κατά τη διαδικασία χρησιμοποιείται ειδικό προστατευτικό φίλτρο, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος μετακίνησης υλικού προς τον εγκέφαλο.

Τι απαιτείται μετά τη θεραπεία;

Μετά τη θεραπεία είναι απαραίτητη η τακτική ιατρική παρακολούθηση, καθώς και η συνέχιση της φαρμακευτικής αγωγής σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού.

Εξίσου σημαντικές είναι οι αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως:

• η οριστική διακοπή του καπνίσματος,
• η σωστή ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης,
• ο έλεγχος του σακχάρου,
• η ρύθμιση της χοληστερόλης,
• η υιοθέτηση ισορροπημένης διατροφής και τακτικής σωματικής δραστηριότητας.

Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή αντιμετώπιση της στένωσης των καρωτίδων μπορούν να προλάβουν ένα εγκεφαλικό επεισόδιο και να σώσουν ζωές.

Το άρθρο του Νικόλαου Παρασκευά, Αγγειοχειρουργού και Διευθυντή της Β΄ Αγγειοχειρουργικής Κλινικής ΥΓΕΙΑ, δημοσιεύθηκε στο τεύχος 102 του περιοδικού Art of Life + Health.